دوره سوم کودکی که شش تا دوازده سالگی را در بر می گیرد ، به دوره دبستانی معروف و آغاز آموزش رسمی کودک است.کودک در این دوره، خواندن، نوشتن و حساب گردن را می آموزد، علاقمند است کارهایش را خوب انجام دهد، محتاطانه عمل می کند، اعتماد به نفس داردو می خواهد هر کاری را خودش تجربه کند.
۱- رشد جسمانی کودکان در دوره دبستانی
رشد جسمانی در دوره دبستانی نسبتا کندتر از دوره های قبل است. قد کودک شش ساله تقریبا ۱۱۲ سانتی متر و وزنش ۲۲ کیلوگرم است. در دوازده سالگی قد تقریبا به ۱۵۰ سانتی متر و وزن به ۴۵ کیلوگرم می رسد. تا ده سالگی، پسران از دختران اندکی بلند تر و سنگین ترند، ولی در پانزده سالگی پسران از دختران پیشی می گیرند. در دوره دبستانی، نسبت و شکل اندامهای بدن به بزرگسالان شبیه و استخوانهای بدن سفت می شود. اولین دندانهای دائمی در حدود شش سالگی می رویند و تقریبا تا دوازده سالگی کامل می شوند. در این دوره، به تدریج بر فشارخون کودک افزوده می شود و ضربان قلب کاهش می یابددر رشد جسمانی کودکان دبستانی تفاوتهای کمی و کیفی وجود دارد.
پسران بیشتر بافتهای ماهیچه ای و دختران بافتهای چربی دارند. در این دوره، احتمال پوسیدگی دندانها و پیدایش بیماریهایی نظیر رماتیسم قلبی، دیابت، فلج و انواع حساسیتها افزایش می یابد. سلامت جسمانی در سازگاری عاطفی و اجتماعی کودک موثر است و بیماریهای طولانی موجب گوشه گیری کودک می شود.
۲- رشد حرکتی کودکان در دوره دبستانی
به موازات رشد عصبی – عضلانی، قدرت بدنی کودک افزایش می یابد و حرکات او هماهنگ و موزون می شود و انجام دادن اعمال پیچیده به طور منظم میسر می گردد. حرکات پسران سریع تر و هماهنگ تر از اعمال دختران است. دختران در اعمالی که به استفاده از ماهیچه ظریف نیاز دارد، نظیر نقاشی، خیاطی و بافندگی بر پسران ارجحیت دارند. پسران نیز در فعالیتهایی که به کاربرد ماهیچه های درشت نیاز دارد، نظیر پرش و پرتاب چوب بر دختران برتری دارند.
۳- رشد ذهنی کودکان در دوره دبستانی
رشد ذهنی در دوره دبستانی سریع تر است و به تدریج مهارت حل مسئله حاصل می شود. تجربیات وسیعی که کودک به مرور زمان در این مرحله کسب می کند، به او امکان می دهد تا بتواند رابطه علت و معلولی بین پدیده ها را بهتر از سالهای قبل درک کند. رشد ذهنی کودک در مرحله عملیات محوس قرار دارد که در آن، فعالیت کودک با محیط، عینی و محسوس است، کودک توانایی انجام دادن اعمال منطقی را کسب می کند، می تواند درباره امکان انجام دادن اعمال از طریق کوشش و خطا، درک مفهوم بقای ماده، عدد، وزن . حجم و همچنین توانایی طبقه بندی و ردیف کردن را به دست می آورد.
کودک در دوره دبستانی به چندین مهارت مهم ذهنی از جمله بازگشت پذیری ذهنی نگهداری ذهنی و استدلال دست می یابد.در بازگشت پذیری، کودک در هر لحظه می تواند به نقطه آغاز برگردد و آگاهانه عمل را تکرار کند و با تشکیل فرضیه هایی به پیش بینی نتایج بپردازد و با استفاده از قضیه عکس از درستی عملکردش مطمئن شود. بازگشت پذیری در اعمال ریاضی و پدیده های فیزیکی کاربرد فراوان دارد.
ازطریق نگهداری ذهنی کودک واقعیت را بهتر میشناسد وپی میبرد که تغییرات ظاهری، اندازه و ماهیتش را مساوی را برهم نمیزند.کودک از طریق استدلال آماده تفکر منطقی میشود وبه تدریج پی میبرد که اگر”الف”از”ب”و”ب”از”ج”بزرگترباشد، دراین صورت”الف” از “ج”بزرگتراست.کودک دبستانی، قوانین را از طریق استدلال کشف می کند و از طریق تجربه از روابط حاکم بین اشیاء آگاه می شود.
کودکان نیروی اندیشه و استدلال رااز طریق آزمایش و تجربه افزایش می دهند. اگر آنان به نحو شایسته ای راهنمایی شوند و در زمینه تفکر منطقی نمونه های عینی یا قابل درکی را مشاهده کنند، قوه اندیشه و استدلالشان پیشرفت بیشتری خواهد کرد. کودکانی که تجارب عینی بیشتری دارند، می توانند معلومات خود را بهتر و دقیق تر سازمان دهند. کودک دبستانی به تدریج رابطه علت و معلولی بین پدیده ها را جستجو می کند و علل مرموز و ناشناخته را مردود می شمارد. برای نمونه، به نظر یک کودک پنج ساله خشم آسمان موجب رعد وبرق می شود، در حالی که همین کودک در یازده سالگی، در صدد کشف رابطه علت و معلولی برای رعد و برق بر می آید.
۴- رشد عاطفی کودکان در دوره دبستانی
کودک دبستانی از اینکه مبادا مورد توجه و محبت والدین و معلمان و همبازیهایش قرار نگیرد مضطرب و نگران می شود، به همین دلیل برای جلب توجه به تقلید از رفتار اطرافیان و همانندسازی با آنان می پردازد. ترس، حسادت، رقابت و پرخاشگری بین کودکان دبستانی شایع است و در هر مورد باید با آنان به طریق ممناسبی برخورد شود، در غیر این صورت کودک به استفاده از ساز و کارهای دفاعی و رفتارهای مزاحم متوسل و عملکردش مختل می شود. در این دوره، اظهار وجود و استقلال طلبی و خرده گیری حساسیت نشان می دهد، از تاریکی و تنهایی می ترسد و از تمسخر و ریشخند رنج می برد. کودکان دبستانی از شادی و سازگاری نسبتا خوبی برخوردارند و می آموزند که چگونه واکنشهای عاطفی و هیجانی خود را، به خصوص خارج از خانه، کنترل کنند. واکنشهای عاطفی کودک دبستانی بیشتر حالت زبانی و کلامی به خود می گیرد و رمزی و غیر مستقیم می شود.
کودک شش ساله بسیار احساساتی است و به صمرت دوگانه عمل می کند، یعنی ممکن است در یک زمان شخص را دوست بدارد و در زمان دیگر از او بیزار باشد. او در عین چابکی و فعال بودن، بی قرار و ناآرام است و هنگام بازی با دوستانش به جنگ و گریز می پردازد. کودک در هفت سالگی نسبتا آرام است و در موقعیتهای ناخواسته به جای دعوا لب به شکایت می گشاید و غرغرکنان خود را از صحنه کنار می کشد. به نظر کودک هشت ساله انجام دادن هیچ کاری مشکل نیست و او فکر می کند از عهده انجام همه امور بر می آید. در کودک نه ساله اگر چه میل به استقلال شدید است، بسیار شکایت می کند و دلهره دارد. کودک ده ساله اطاعت کردن را دوست دارد و از خود توقع دارد که فرد منظمی باشد.
۵- رشد اجتماعی کودکان در دوره دبستانی
رشد اجتماعی کودک در دوره دبستانی بسیار سریع است و معلمان و همبازیها در آن نقش مهمی دارند. کودک در مدرسه علاوه بر تقویت آموخته های خانواده، مطالب جدید و روش زندگی را می آموزد. مدرسه، اجتماعی شدن کودک را تسریع می کند، روابط او را با دیگران گسترش می دهد، روش حل مسئله وانجام دادن صحیح امور را به کودک می آموزد و مهارتهای ذهنی او را تقویت می کند.
دانش آموزان دبستانی به رقابت با یکدیگر می پردازند و می خواهند از دیگران پیشی بگیرند. رقابت کودکان که در ابتدا ملایم است به تدریج شدت می یابد و بر رشد اجتماعی آنان اثر می گذارد. دوستان و همکلاسیها در رشد اجتماعی کودک دبستانی تاثیر فراوان دارند. کودک از طریق ارتباط با دوستان علاوه بر کسب رضایت و تسلی خاطر به امکانات خود و نتظارات دیگران پی می برد و روشهای همکاری و ارتباط با اطرافیان و حل مسئله را یاد میگیرد.
کودک هشت ساله پرجنب و جوش و فعال است و از انجام دادن کارهای جدید لذت می برد. کودک در نه سالگی برای مستقل شدن اصرار می ورزد و معتقد است که بزرگ شده است و والدین نباید به او دستور بدهند. کودک در ده سالگی از دستورات والدین تبعیت و نسبت به اطرافیان با محبت و صمیمیت رفتار می کند و در رفتارش انعطاف پذیر است.

۶- رشد اخلاقی کودکان در دوره دبستانی
در این دوره کودک پذیرش مقررات اجتماعی و قضاوت در مورد خوبی و بدی رفتار اطرافیان را آغاز می کند. او به هماهنگ شدن با معیارهای اخلاقی دیگران علاقمند است، زیرا بدان وسیله می خواهد رضایت آنان را به دست آورد و دختر یا پسر خوبی قلمداد شود.
خانواده و مدرسه در این دوره در رشد اخلاقی سهم مهمی دارند. چنانچه بین نگرش والدین و مدرسه تضادی باشد، کودک مبهوت می شود و نمی تواند درباره رعایت کردن و انجام دادن یکی از انها تصمیم مناسبی بگیرد. بنابراین باید بین مدرسه و خانواده ارتباط منظم و دایمی وجود داشته باشد و ارتباط آنها با کودک به طور هماهنگ انجام پذیرد. به نظر پیاژه بازی و تعامل کودکان با همسالان در رشد اخلاقی اهمیت بسیار دارد. کودک در هفت سالگی، مفاهیم اخلاقی را در می یابد و برای قواعد و مقررات بازیها اهمیت قائل می شود و اعمال دیگران را به صورت خوب یا بد بررسی و ارزیابی می کند.

خصوصیات کودکان در دوره دبستانی

نوشته خصوصیات کودکان در دوره دبستانی اولین بار در مشاوره آنلاین پدیدار شد.

سنین سه تا شش سالگی(دوره دوم کودکی)، و به همکاری دوره کودکستانی یا پیش دبستانی نام گذاری می شود. در این دوره، کودک بسیار پر تحرک و پرجنب و جوش است؛ به بازی علاقه فراوان دارد و بدان وسیله احساساتش را بروز می دهد و به شناخت محیط می پردازد. کودک نسبت به محیط کنجکاو و به همکاری با دیگران علاقه مند است و تکلم و تواناییهای ذهنی او رشد سریع دارند. در این دوره، همانندسازی با والدین انجام می گیرد، فراخود یا وجدان ظاهر می شود و بروز رفتارهای دفاعی برای مقابله با موقعیتهای اضطراب آور و مخاطره انگیز آغاز می گردد. برای شناخت خصوصیات کودکان در دوره پیش دبستانی، جنبه های گوناگون رشد آنان را بررسی می کنیم.
۱٫ رشد جسمانی کودکان در دوره پیش دبستانی
پسران در سه سالگی تقریبا ۹۵ سانتی متر قد و ۱۵ کیلوگرم وزن دارند و دختران اندکی کوتاه تر و سبک تر از پسران هستند. دختران در پنج سالگی ۱۰۸ سانتی متر قد و ۲۰ کیلوگرم وزن دارند و پسران کمی بلندتر و سنگین تر از آنان هستند. سرعت افزایش قد و وزن در چهارسالگی کمتر از سه سالگی و در پنج سالگی کمتر از چهار سالگی است. در این دوره، رشد بالاتنه و دورسر به تدریج کند می شود و دختران بیشتر بافت چربی و پسران بیشتر بافت ماهیچه ای دارند. در شش سالگی پاها رشد سریع دارند و قامت کودک کشیده می شود. استخوانها و عضلات و دستگاه عصبی کودک در این دوره بیشتر رشد می کند، استخوانها سفت تر و بر حجم و اندازه آنان افزوده می شود. تا سن سه سالگی تقریبا تمام دندانهای شیری می رویند و کودک می تواند از غذاهای بزرگسالان استفاده کند. در پایان این دوره، کودک یک یا دو دندان دایمی در جلوی دهان دارد. از چهار سالگی بر سرعت رشد عضلات افزوده می شود، به طوری که حدود ۷۵ درصد افزایش وزن کودک در پنج سالگی به رشد عضلاتش مربوط می شود. عضلات درشت تر زودتر از عضلات ریزتر رشد می کنند. رشد عضلانی به عواملی نظیر وراثت، سلامتی، تغذیه، خواب و استراحت و میزان فعالیت کودک بستگی دارد. رشد عضلانی، کودک را به تدریج برای انجام دادن اعمال پیچیده آماده می سازد. در این دوره، تنفس کودک کند تر، ولی عمیق تر می شود، ضربان قلب منظم تر می گردد، فشار خون به طور ثابت افزایش می یابد و نظام عصبی به سرعت رشد می کند. در سه سالگی، مغز کودک ۷۵ درصد و در شش سالگی ۹۰ درصد وزن زمان بزرگسالی را دارد. در این دوره، کودک به تدریج در برابر بیماری های عفونی مقاوم تر می شود و در برابر عفونتها، درجه حرارت بدن کودک نوسان کمتری می یابد و کنترل ادرار به خوبی انجام می شود.
۲٫ رشد حسی- حرکتی کودکان در دوره پیش دبستانی
حواس کودک د سه سالگی فعال است و او را در دریافت و تفسیر محرکها یاری می دهد. رشد عصبی- عضلانی موجب تحرک کودک در زمینه های متعدد می شود و سپس تمرین و تکرار، حرکات او را بهبود می بخشد. کودک در دو سالگی با دقت و ظرفت بیشتری راه می رود، به آسانی دور خود می چرخد، بدون کمک دیگران از پله ها پایین می رود، از بلندی می پرد و مدتی می تواند بر روی یک پا بایستد. کودک در سه سالگی می تواد مکعبهای چوبی را روی هم قرار می دهد و یک ورق کاغذ را به طور افقی یا عمودی تا کند.
کود سه ساله، محرکها را به صورت کل دریافت می کند و تشخیص بالا و پایین و چپ و راست برایش مشکل است؛ از این رو، نمی تواند تفاوت بین دو مثلث را که قاعده یکی بالا و دیگری پایین باشد تشخیص دهد. در چهار سالگی، او می تواند یک ضربدر یا دایره روی کاغذ بکشد. کودک پنج ساله می تواند خطوط مستقیم را در تمام جهات بر روی کاغذ بکشد و به طور مشخص تصویر یک آدم را رسم کند و فاصله و وزن اشیاء را تقریبا حدس بزند. برخی کودکان پنج ساله نمی توانند تفاوت بین حروف وارونه و عادی را به درستی مشخص می کنند. در حدود شش سالگی، کودک توانایی توپ بازی و پرتاب توپ را که به مهارتهای مختلف بینایی و حرکتی نیاز دارد به دست می آورد. به دلیل احساس خستگی نکردن از تکرار عمل و نیز انعطاف پذیری بدن این دوره مهمترین زمان برای آموزش مهارتهای حرکتی نظیر شانه زدن مو، کشیدن تصاویر و خطوط، پریدن از بلندی، ایستادن روی یک پا، چرخیدن دور خود و تا زدن و قیچی کردن کاغذ معرفی شده است. هر چه سن مودک به انتهای این دوره نزدیک تر شود، علاقه او به بازی کردن با همسالان بیشتر می شود و بازیهایش حات اجتماعی به خود می گیرد. همچنین در این دوره، بازیهای دختران و پسران از یکدیگر تفکیک می شود پسران بازیهای دشوار و دختران بازیهای ساکت و آرام را ترجیح می دهند.
۳٫ رشد ذهنی کودکان در دوره پیش دبستانی
رشد ذهنی که به سازگاری کودک با محیط کمک می کند با تکلم، حافظه، ادراک، استدلال و حل مسئله همراه است. پیاژه، هوش را کیفیتی می داند که سبب سازگاری فرد با محیط می شود و به فکر و اندیشه سازمان می دهد. سازگاری دو جنبه تلفیق و تطابق دارد. به وسیله تلفیق، کودک مشاهداتش را با معلومات و درک خودش از موقعیت ارتباط می دهد و گاهی نیز اطلاعات و یافته های جدید را به گونه ای تغییر می دهد که بتواند آنها را جزئی از سازمان ذهنی خود بکند. کودک از طریق تطابق، سازمان ذهنی اش را با وضعیت محیطی هماهنگ می سازد یا آنکه محیط را طوری سازمان می دهد که با ساخت ذهنی او همراه و همگام باشد.
به نظر پیاژه، رشد ذهنی در این دوره در مرحله پیش عملیاتی قرار دارد که به دو مرحله پیش ادراکی(پیش مفهومی) و تفکر شهودی تقسیم می شود. در مرحله پیش مفهومی که دو تا چهار سالگی را در بر می گیرد مفاهیم ذهنی کودکان به معنی واقعی کلمه “مفهوم” نیستند و جامعیت ندارند؛ زیرا هنوز کودک به مفهوم طبقات کلی دست نیافته است. خود محوری و جاندار انگاری اشیاء در این مرحله بین کودکان شایع است و کودک از طریق نمادهاه با اشیاء و امور ارتباط برقرار می سازد. برای ننمونه، دختر دو تا چهار ساله با عروسکش آنچنان بازی می کند که گویا با کودکی واقعی، زنده و دارای احساس در ارتباط است.
در مرحله تفکر شهودی که چهار تا هفت سالگی را در بر می گیرد تفکر کودک بیشتر جنبه ادراکی دارد و بر شکل ظاهری امور مبتنی است. کودک گرچه می تواند به حل مسئله بپردازد، نمی تواند دلایل ان را توضیح دهد. او در این مرحله از رشد ذهنی بر جنبه های مشخص امور تکیه می کند و استدلالش بازگشت ناپذیر است. کودک علی رغم رشد نسبی تفکر و مفهوم سازی به تماس عینی با اشیاء نیاز دارد و مفهوم ذهنی او تتا حدود بسیاری به آنچه می بیند وابسته است(سیف، ۱۳۷۵؛ برک، ترجمه سید محمدی،۱۳۸۶).
کودک در سه تا شش سالگی در یادگیری کلمات و ساختن جملات به سرعت پیشرفت می کند و می تواند چندین جمله را پشت سر هم بیان کند. او می تواند بدون آموزش مستقیم و از طریق ارتباط با اطرافیان کاربرد صحیح اسامی، صفات، افعال و قیود را در جمله به تدریج یاد بگیرد. در این زمان، تکرار کلمات بین کودکان رواج دارد و در پسران بیش از دختران شایع است. کودک چهار ساله یک کلمه را برای تشریح و طبقه بندی دسته ای از اشیاء و مفاهیم به کارمی برد و از کلمه “اتومبیل” برای معرفی تمام وسایل حمل و نقل استفاده می کند و به تدریج می تواند کلمات را در معانی خاص خود به کار بندد. او همچنین اشیاء را بر حسب عملکردشان توصیف می کند و “سگ” را حیوانی می داند که پارس می کند.
۴٫ رشد عاطفی کودکان در دوره پیش دبستانی
در این دوره کودک نه مانند دوره کودکی احساساتی است و نه مانند بزرگسالان می تواند عواطفش را کنترل کند. او از نظر عاطفی به بزرگسالان آشنا وابسته است و حالت عاطفی متغیر و ناپایدار دارد. البته در پنج سالگی سازگارتر است و در رفتارش آرامش و تعادل بیشتری مشاهده می شود. در کودکان پیش دبستانی، اضطراب، ترس، حسادت و ناکامی شایع است. عوامل متعدد از جمله ممانعت از بروز پرخاشگری، تولد برادر یا خواهر و طرد شدن از سوی والدین یا دوستان موجب اضطراب او می شود.کودک که می خواهد خود را از اضطراب و احساسات ناخوشایند حاصل از آن برهاند، هنگام مواجهه با موقعیت اضطراب اور از ساز و کارهای دفاعی متعددی استفاده می کند. از ساز و کارهای دفاعی شایع بین کودکان پیش دبستانی می توان احتراز از موقعیت اضطراب آور و بازگشت به رفتارهای دوره اول کودکی را نام برد.
ترس یکی از عواطف کودکان پیش دبستانی است که آموخته می شود. ترس کودکان پیش دبستانی قابل پیش بینی نیست و شیوه های مقابله با آن متفاوت است. کودک پیش دبستانی بسیاری از ترسها را از مادر می آموزد و ترسهای مشترک بین کودک و مادر به درمان نسبتا طولانی نیاز دارد.
حسادت یکی دیگر از عواطف کودکان پیش دبستانی است که از محرومیت و اضطراب ناشی می شود. حسادت، واکنش کودک نسبت به عامل مزاحم و محرومیت زاست. روابط خانوادگی مطلئب، ثبات در تربیت، برخورد مناسب و ارضای نیازهای اساسی کودک در کاهش حسادت نقش مهمی دارد.
پرخاشگری در اثر عدم توانایی کودک در کنترل خود پدید می آید، که ممکن است وسیله ای یا خصمانه باشد. کودکان پرخاشگر معمولا به خانواده های پرخاشگر تعلق دارند.
۵٫ رشد اجتماعی کودکان در دوره پیش دبستانی
کودک به تدریج از طریق ارتباط با دیگران بر مهارتهای اجتماعی خود می افزاید. در این دوره دوستان و همبازیها تاثیر بسزایی در رشد اجتماعی کودک دارند و او بر اثر ارتباط با همسالان در کودکستان و کوچه به تدریج پی می برد که برخی از آموخته هایش مناسب و معقول نیست و باید تغییر یابد. کودکستان باید بر قوه ابتکار و اعتماد به نفس کودک بیفزاید و مهارتهای اجتماعی او را گسترش دهد و رفتارهای او را اصلاح کند.
کودکان پیش دبستانی بیشتر با همجنسهای خود دوست می شوند و در گزینش همبازی، تشابهات جسمانی و خانوادگی و سنی را در نظر میگیرند.
کودکان پیش دبستانی، وابستگی شدیدی به اعضای خانواده دارند. مادرانی که با کودکان خود رفتار ثابتی ندارند و هر لحظه با او به نوع متفاوتی رفتار می کنند، کودک را با تعارض و تردید مواجه می سازند. مادری که کودک را به وابستگی تشویق می کند او را موجودی وابسته و ناتوان بار می آورد.
کنترل خشم و رقابت صحیح با دیگران از علایم رشد اجتماعی محسوب می شود. کودک نیل به برتری و غلبه بر دیگران را در خانواده می آموزد و رفتتارهایی که در این جهت باشد به وسیله والدین تقویت می شود.
همانند سازی که بدان وسیله کودک رفتار فرد یا افراد مورد علاقه خود را الگو قرار می دهد، در رشد اجتماعی او بسیار اهمیت دارد. برای وقوع همانند سازی، خواست کودک و نیز تقویت رفتارهای مطلوب او به وسیله اطرافیان ضرورت دارد.
کودک سه ساله میل به مشارکت و همکاری دارد، به بازی علاقمند است و در چهار سالگی با دوستانش روابط اجتماعی متقابل برقرار می سازد و به بازی های گروهی می پردازد. کودک شش ساله توقعات و انتظارات بسیاری از اطرافیان دارد و خواستار احترام از جانب دیگران است. از انجام دادن دستورات دیگران سر باز می زند و لجوج و سرسخت است.
۶٫ رشد اخلاقی کودکان در دوره پیش دبستانی
چون کودک پیش دبستانی با توجه به میزان رشد ذهنی، امور را بر اساس پیامدها و نتایج تفسیر می کند، تشویق و تنبیه رفتار اخلاقی او نقش مهمی دارد. یعنی کودکان پیش دبستانی اعمال خود را بر پایه اجتناب از مجازات و دستیابی به پاداش انجام می دهند. همچنین کودک به علت ضعف حافظه، علی رغم تذکر والدین به کارهای نادرست گذشته ادامه می دهد. در این سن، نافرمانی کودکان باید بیشتر یک فراموشی کودکانه تلقی شود. رفتار والدین، اولین الگوی اخلاقی برای کودکان است. آموزش عملی دستورات اخلاقی پسندیده به کودک و بازداشتن مناسب او از ارتکاب کارهای ناپسند در رشد اخلاقی کودک پیش دبستانی اهمیت دارد. کودک باید به تدریج بیامورد که راستگو و امین باشد.

نوشته خصوصیات کودکان در دوره پیش دبستانی اولین بار در مشاوره آنلاین پدیدار شد.

دوره شیرخوارگی از تولد تا دو سالگی را شامل می شود. در لحظه تولد وابستگی فیزیولوژیک نوزاد به مادر پایان می یابد و به تدریج زندگی مستقل او آغاز می شود. نوزاد پس از تولد برای ادامه زندگی باید بتواند برخی از نیازهایش از جمله تنفس، تنظیم حرارت بدن، خواب و استراحت، دفع مواد زائد و تغذیه را به طور مستقل برآورده سازد. از خصوصیات کودکان در دوره شیرخوارگی، تغییرات دو سال اول زندگی در ابعاد جسمانی، ذهنی، روانی، اجتماعی و اخلاقی کودک را در ابعاد مختلف به اختصار بررسی می کنیم.

۱- رشد جسمانی کودکان در دوره شیرخوارگی
گر چه رشد جسمانی کودکان در دوره شیرخوارگی به طور سریع از مشخصات مهم اولین سال زندگی کودک است، اما به علت تفاوتهای فردی، معیارهای رشد جسمانی در همه موارد و در تمام سنین قطعیت ندارد. در هنگام تولد باید رشد نظام عصبی و جسمی نوزاد به حدی باشد که بتواند او را در برابر عوامل و اوضاع خارجی نظیر گرما، سرما و فشار هوا محافظت کند. قد نوزاد در لحظه تولد حدود پنجاه سانتی متر و وزنش حدود سه و نیم کیلوگرم است. چند روز پس از تولد، پنج تا ده درصد وزن نوزاد از بین می رود و پس از آغاز شیر خوردن و عادت به زندگی جدید، مجددا وزنش افزایش می یابد. در سال اول زندگی بر قد و وزن کودک به سرعت افزوده می شود و در پایان یک سالگی قد به حدود ۷۵ سانتی متر و وزن ده کیلوگرم می رسد. در این دوره، رشد سر و صورت از بقیه اندامها کندتر است. استخوانها که در آغاز نرم و غضروفی اند، به تدریج سخت می شوند. سخت شدن استخوان ها در دختران زودتر از پسران انجام می پذیرد. عوامل ارثی، بیماریها، حساسیتها و سوءتغذیه سفت شدن استخوانها را مختل می سازد. معمولا درپنج تا هفت ماهگی اولین دندان شیری در قسمت جلو و پایین می روید، گاهی ممکن است رویش آن مدتی به تعویق افتد.تعداد دندانهای شیری در یک سالگی به حدود شش تا می رسد.
در دومین سال زندگی که رشد جسمانی کودکان در دوره شیرخوارگی همچون سال اول زندگی سریع نیست قد کودک به حدود۸۵ سانتی متر و وزنش دوازده و نیم کیلوگرم می رسد. معمولا در هجده ماهگی ملاج کودک سفت می شود و بیشتر دندانهای شیری او می رویند. بالاتنه کودک دو ساله نسبتا سنگین تر است و سرش نسبت به بدن بزرگ تر می نماید و دستهایش بلند و پاهایش کوتاه است. وزن مغز نوزاد که در لحظه تولد حدود ۳۵۰ گرم است، در دو سالگی به حدود یک کیلوگرم می رسد.بدن دختران نسبت به پسران چربی بیشتر و عضلات و آب کمتری دارد.

۲- رشد حسی – حرکتی کودکان در دوره شیرخوارگی
نوزادان انسانهای توانمندی هستند و از همان لحظه تولد از طریق حواس بینایی، شنوایی، چشایی، بویایی و لامسه به دریافت اطلاعات و شناخت محیط اقدام می کنند. علی رغم تلاشهای بسیاری که برای شناخت عملکرد حواس نوزادان به عمل آمده است، هنوز اطلاعات جامع و دقیقی درباره تواناییهای حسی آنان در دست نیست. انقباض مردمک چشم نوزادان در مقابل نور موید آن است که نوزادان به محرکهای بینایی پاسخ می دهند. پاسخ نوزادان به محرکهای بیرونی که در لحظه تولد آهسته است، به تدریج سریع می شود. حس چشایی نوزاد در دو هفته اول زندگی به سرعت افزایش می یابد، به طوری که از چشیدن شیرینی خوشحال و از تلخی ناراحت می شود. نوزادان در برابر گرما و سرما و درد نیز واکنش نشان می دهند، به دستکاری اشیا علاقه دارند، از تنوع خوششان می آید، برای شناخت محیط کنجکاوی می کنند و به محرکهایی که برایشان تازگی دارد تمایل شدید نشان می دهند.
از خصوصیات کودکان در دوره شیرخوارگی، رشد عصبی- عضلانی است که موجب نشستن، خزیدن، ایستادن و راه رفتن می شود. کودک سه یا چهار ماهه می تواند تقریبا یک دقیقه با کمک دیگران و با تکیه بر پشتی بنشیند و در شش ماهگی قادر است بدون کمک دیگران بنشیند. کودک هفت یا هشت ماهه خود را با شکم روی زمین می کشد. در این هنگام هنوز ماهیچه های تنه، بازوها و پاها برای حفظ تعادل بدن رشد کافی نکرده اند. کودک در حدود ده ماهگی می تواند خود را با دستها و بازوانش روی زمین بکشد و چهار دست و پا راه برود؛ در حدود یازده ماهگی بدون کمک دیگران بایستد و در دوازده یا سیزده ماهگی راه برود. او در هجده ماهگی می تواند بدون کمک دیگران از پله ها بالا برود و در بیست ماهگی روی صندلی کوچک بنشیند و در دو سالگی به خوبی بدود و کمتر زمین بخورد. تفاوتهای بارزی در سن راه رفتن بین کودکان وجود دارد. منع کودک از تمرین و فعالیت موجب کندی و تشویق او به تلاش بیشتر باعث تسریع حرکات می شود. بیماریهای طولانی و شدید ممکن است راه رفتتن کودک را به تعویق اندازد.

۳- رشد ذهنی کودکان در دوره شیرخوارگی
هوش، قدرت سازگاری فرد با محیط تلقی می شود. ذهن کودک در دو سال اول زندگی در مرحله حسی- حرکتی قرار دارد که به نظر پیاژه دارای شش مرحله است: مرحله اول، اعمال بازتابی از تولد تا پایان یک ماهگی است. در این مرحله نوزاد طریق یک سلسله اعمال انعکاسی نظیر مکیدن با محیط ارتباط برقرار می کند. مرحله دوم، اولین واکنش دوری یک تا چهار ماهگی است.در این مرحله، کودک پس از انجام دادن یک عمل به صورت تصادفی به تکرار آن می پردازد و از آن لذت می برد. در این مرحله، بخشی از اعمال کودک هماهنگ می شود و رفتار تقلیدی در او شکل می گیرد. در مرحله سوم که چهار تا هشت ماهگی را شامل می شود و به دومین واکنشهای دوری معروف است، هماهنگی بیشتری بین حرکات کودک به وجود می آید. در این مرحله، کودک می تواند با دیدن بخش معلومی از یک شیء پنهان شده آن را تشخیص دهد. مرحله چهارم، هماهنگی طرحواره های ثانویه در هشت تا دوازده ماهگی است که در آن اعمال کودک هدف دار می شود و رفتار خود به خودی رخ نمی دهد. کودک می تواند موانع را برطرف کند تا به شئ مورد نظرش برسد یا از طریق واسطه قرار دادن یک شیء به هدف مورد نظرش دست یابد. در این مرحله، مفهوم بقای شیء حاصل می شود؛ یعنی اگر شیء از حوزه دید او پنهان شود، هنوز آن شئ برای او وجود دارد. مرحله پنجم، سومین واکنشهای دوری از دوازده تا هجده ماهگی است. در این مرحله، کودک از طریق آزمایش و خطا راه حلهای جدیدی را برای حل مشکلش کشف می کند و مایل است بداند اعمال او چه اثری بر محیط می گذارد. مرحله ششم، ابداع وسائل جدید از طریق فعالیت های ذهنی از هجده تا بیست و چهار ماهگی است. در این مرحله، اعمال کودک با خلاقیت همراه است و جنبه آزمایش و خطای صرف ندارد. همچنین کودک می تواند اعمال مختلفی را بازنمایی کند و به پیش بینی نتایج آنها بپردازد.

۴- رشد عاطفی کودکان در دوره شیرخوارگی
عاطفه پاسخ فرد به نیاز درونی یا محرک بیرونی است که با علائم فیزیولوژیک نظیر افزایش ناگهانی ضربان قلب، انقباض عضلات، بالا رفتن فشار خون و افزایش ترشح هورمون آدرنالین همراه است. قدرت درک و وضع جسمانی کودک در بروز عواطف موثر است. عواطف کودک در دو سال اول زندگی به علت محدود بودن تجارب، متعدد و متنوع نیست و با افزایش سن و تجربه، پاسخهای عاطفی او متتنوع، مشخص و قابل فهم می شود. حالات عاطفی کودکان را باید در واکنشهای آنان جستجو کرد. در چهار تتا ده ماهگی، ترس از اشیا نا آشنا بروز می کند. کودکان در سال اول زندگی به علائم خشم و خوشحالی دیگران پاسخ می دهند. چنانچه کودک به فردی دلبستگی شدید پیدا کند، در صورت جدا شدن از او مدت طولانی دچار دلتنگی و ناراحتی می شود. کودک در هجده ماهگی در حالت عدم تعادل به سر می برد و خیلی زود تحریک و عصبانی می شود. او در دو سالگی تعادل روانی مطلوبی دارد و در همه زمینه ها آرام تر و با ثبات تر از قبل است و دوست دارد دیگران را از خود راضی کند. موارد عاطفی مشترکی نظیر ترس، خشم، پرخاشگری و محبت کم وبیش در همه کودکان مشاهده می شود.
رابطه بین کودک و مادر و نیز کسانی که از او مراقبت می کنند در رشد عواطف او اهمیت بسیار دارد. به تدریج که کودک بزرگتر می شود، پیوند عاطفی خود را با والدین و اطرافیان نزدیک حفظ و در نتیجه با رفتارها و ارزشهای والدین خود همانند سازی می کند.

۵- رشد اجتماعی کودکان در دوره شیرخوارگی
در اولین سال زندگی، رابطه عاطفی کودک با اطرافیان، به خصوص مادر، نقش تعیین کننده ای در رشد اجتماعی او دارد. یعنی نحوه ارضای نیازهای اولیه کودک از جمله گرسنگی و تشنگی سازنده نگرش آینده او نسبت به دیگران است. مادر عصبانی ومضطرب نمی تواند کودکش را به طور مناسب غذا بدهد و ارتباط عاطفی مطلوبی با او برقرار سازد. تکرار این حالت، به تدریج غذا خوردن را برای کودک ناراحت کننده می کند. در نتیجه باعث بد غذایی و ضعف جسمانی او می شود. کنترل ادرار و مدفوع نیز در در اجتماعی شدن کودک نقش بسزایی دارد و کودک آن را باید بیاموزد. در این مورد، مادر نقش اساسی و اولیه را بر عهده دارد. چون کودک در حدود شش ماهگی می تواند مادرش را از دیگران باز شناسد، معمولا جدایی طولانی کودک از مادر در این سن آثار ناگواری در رشد شخصیت کودک برجای می گذارد.
کودک برای آنکه مورد پذیرش اطرافیان واقع شود، به تدریج باید توقعات آنان را برآورده سازد، قوانین و مقررات را رعایت کند، آهسته و بی صدا غذا بخورد و مدفوع و ادرارش را کنترل کند. چنانچه توقع اطرافیان از کودک نامناسب و خارج از توان او باشد، کودک نگران و ناراحت می شود و رشد اجتماعیش مختل می گردد. کودک چهار ماهه شکل افراد مختلف را در نظرش مجسم می کند، قیافه و صدای مادر را به درستی تشخیص می دهد و با دیدن قیافه آشنایان خوشحال می شود. در هفت ماهگی گرچه بیشتر اوقات کودک به بازی کردن با خودش سپری می شود، به اطرافیان نیز توجه خاص دارد و درباره آنان نیز کنجکاو است و نسبت به قیافه های آشنا و بیگانه واکنشهای متفاوتی بروز می دهد. کودک ده ماهه به تقاضای اطرافیان پاسخ می دهد، دوست دارد مورد توجه قرار گیرد و به بازی کردن بسیار علاقه مند است. رابطه کودک بیست ماهه با اطرافیان بر اساس گرفتن است، نه دادن. او از انجام دادن کارهایی که خلاف میل دیگران باشد لذت می برد و هنوز مایل به همکاری و مشارکت نیست. کودک دو ساله تعادل و آرامش دارد، در انجام دادن کارهای شخصی پیش قدم می شود، از تشویق و ستایش خوشش می آید، می خواهد اطرافیان را راضی کند و نسبت به محیط وانسانها کنجکاو است. هر چه والدین، کودک را در این زمینه بیشتر تشویق کنند، احساس استقلال در او بیشتر می شود. در مقابل، حمایت افراطی و نیز تمسخر تلاشهای ناموفق کودک او را نسبت به توان خویش مردد می سازد و احساس ناتوانی را در او تقویت می کند.

۶- رشد اخلاقی کودکان در دوره شیرخوارگی
از خصوصیات کودکان در دوره شیرخوارگی این است که کودک، درستی و نادرستی اعمال را برحسب لذت یا درد تعبیر و تفسیر می کنند و رعایت حقوق دیگران برای آنان معنی و مفهوم ندارد. آنان از هجده ماهگی بازنماییهای آرمانی از اشیا، اموذ و رفتارها را شروع می کنند، بدین معنی که اسباب بازی نباید شکسته شود، همه دکمه های لباس باید سر جای خود باشد و لباس هیچ پارگی نداشته باشد. در همین زمان کودکان در مورد رفتار درست و نادرست در موقعیتهای خاص معیارهایی را که اغلب در محدوده نظافت، مهار پرخاشگری و اطاعت از والدین است مشخص می سازند. این معیارها سرآغاز درک کودک از درست و نادرت، خوب و بد و اولین قدم در رشد اخلاقیات است. کودکان دو ساله ارزیابی رفتارشان را به عنوان خوب یا بد شروع می کنند و چنانچه امور با معیارهای آنان هماهنگ نباشد مضطرب می شوند. این مورد، در کودکان با فرهنگهای مختلف مشترک است(ماسن، ترجمه یاسایی،۱۳۷۰؛ برک، ترجمه گارز، ۱۳۸۸).

خصوصیات کودکان در دوره شیرخوارگی

نوشته خصوصیات کودکان در دوره شیرخوارگی اولین بار در مشاوره آنلاین پدیدار شد.

آشنایی با خصوصیات کودکان برای کار کردن باآنان ضرورت دارد، زیرا بدون شناخت خصوصیات کودکان کار کردن با آنان غیر ممکن است. دوران کودکی که تولد تا حدود دوازده سالگی را در بر می گیرد به سه دوره شیرخوارگی، پیش دبستانی و دبستانی تقسیم می شود.
در این بخش خصوصیات بهنجار رشد کودکان در ابعاد جسمانی، ذهنی، روانی، اجتماعی و اخلاقی به اختصار بررسی میشود تا مشاوران ضمن آشنایی با آنها بتوانند موارد استثنایی و غیرعادی را تشخیص دهند و به طور مناسب در صدد رفع مشکل برآیند.خصوصیات کودکان به سه دوره تقسیم می شود:
الف) خصوصیات دوره شیرخوارگی
ب) خصوصیات دوره پیش دبستانی
ج) خصوصیات دوره دبستانی

نوشته خصوصیات کودکان اولین بار در مشاوره آنلاین پدیدار شد.

اصل به معنی بن، ریشه، و زیر بنا و قاعده یا قانون رفتار است. اصول راهنمایی و مشاوره کودک ماهیت عمل و نحوه فعالیت مشاور را مشخص می سازد. اصول راهنمایی و مشاوره کودک بدین شرح است:
۱٫ راهنمایی و مشاوره کودک یک روند مداوم ومستمر است و در هر سه دوره کودکی (در هر دوره با روش و اهداف خاص) باید در مورد وی اعمال شود.
۲٫ راهنمایی و مشاوره کودک باید به رشد همه جانبه و متعادل او در همه ابعاد وجودی بینجامد. از طریق خدمات راهنمایی و مشاوره باید تمام ابعاد وجودی کودک به طور هماهنگ رشد کند.
۳٫ راهنمایی و مشاوره کودک بر خودشناسی و آگاهی صحیح او از تواناییها و محدودیتهایش متکی است؛ بدین معنی که مشاور باید کودک را از نقاط ضعف و محدودیتهایش آگاه سازد تا بیهوده ونسنجیده دست به هر کاری نزند. مشاور با تاکید بر تواناییها کودک را به اصلاح ضعفهایش ترغیب و تشویق می کند.
۴٫ راهنمایی و مشاوره کودک یک فعالیت جمعی است و به مشارکت و همکاری والدین، معلمان و تمام موسسات و نهاد های جامعه نیاز دارد. مشاور به هیچ وجه نمی تواند به تنهایی در راهنمایی و مشاوره کودک موفق شود.
۵٫ راهنمایی و مشاور کودک براساس احترام به او و ارزشمند شمردنش انجام می شود. مشاور به کودکان به عنوان انسان هایی ارزشمند، توانمند، با منزلت و بی همتا می نگرد. در این صورت کودک و به همکاری و مشارکت در جلسه مشاوره تمایل بیشتری خواهد داشت.
۶٫ راهنمایی و مشاوره کودک آزادانه انجام می شود، نه به اجبار و فشار. راهنمایی و مشاوره به تسهیل رشد و در نهایت حل مشکل کودک می انجامد. این هدف ،زمانی برآورده خواهد شد که کودک به مشاور اعتماد کند و جلسه مشاوره را محیطی امن و عاری از تهدید بداند.
۷٫ در راهنمایی و مشاوره کودک باید به راز داری و محرمانه بودن جلسه مشاوره توجه شود و مشاور بدون اجازه کودک مطالب عنوان شده در جلسه مشاوره را با هیچ کس در میان نگذارد.

اصول راهنمایی و مشاوره کودک

نوشته اصول راهنمایی و مشاوره کودک اولین بار در مشاوره آنلاین پدیدار شد.

تحقق اهداف آموزش و پرورش و ارضای نیازهای کودکان به طور مناسب، ضرورت راهنمایی و مشاوره کودک را ضرورت می بخشد. نیازهای کودکان از جمله نیازهای جسمانی و نیاز به ایمنی، محبت، احساس تعلق، ارزشمندی، اعتماد به نفس و خودشکوفایی از طریق اجرای برنامه راهنمایی و مشاوره کودک به طور مناسب و مطلوب برآورده می شود.
پیشرفت و تعالی هر مملکت به کارآمد بودن نظام آموزش و پرورش ان کشور وابسته است. سرمایه گذاری و برنامه ریزی در آموزش و پروش ابتدایی، نوعی سرمایه گذاری دراز مدت، ولی پرسود است و هرگونه بی توجهی به آن جامعه و کشور را با خسارت و ضایعات جبران ناپذیری مواجه خواهد ساخت. اهداف اصلی آموزش و پرورش ابتدایی عبارتند از: آشنا ساختن کودکان با زندگی اجتماعی، ایجاد و تقویت توانایی و مهارت گوش دادن، سخن گفتن درست، تفکر و استدلال، درک ارزشها، آموزش خواندن، نوشتن و حساب کردن و تربیت دینی و اخلاقی. در تمام این موارد از طریق راهنمایی و مشاوره، کودکان، مربیان و والدین در شناختن بهتر و بیشتر خصوصیات این دوره و دریافت راه حلهای مناسب برای مشکلات موجود هدایت می شوند و ضرورت راهنمایی و مشاوره کودک نمایان می شود.
کودکان در روند رشد و زندگی روزمره با مشکلاتی مواجه می شوند که اگر به موقع برطرف نشود، در دوره های حاد وشدید خواهد شد. عواطف، رفتار و احساسات کودکان انعطاف پذیر است و هر گونه اقدام پیشگیرانه و درمانی موجب رشد یک شخصیت سالم و متعادل در سالهای آتی می شود. مشاور با کمک والدین و مربیان می تواند کودک را در رفع مشکلات و ایجاد رفتارهای مناسب یاری دهد.

ضرورت راهنمایی و مشاوره کودک

نوشته ضرورت راهنمایی و مشاوره کودک اولین بار در مشاوره آنلاین پدیدار شد.

روان درمانی کودک تلاش تخصصی پویایی است که بدان وسیله درمانگر برای درمان کژ رفتاریها و اختلالات روانی، تغییر یا توقف علایم بیماری روانی و در نهایت دگرگون سازی شخصیت کودک در جهت معیارهای مطلوب فردی و اجتماعی اقدام می کند. از طریق روان درمانی به حل مشکلات کنشی درمانجو می پردازد و او را در نیل به رشد فکری و سلامت روانی یاری می دهد(اخوت، ۱۳۶۳؛ پروت، ترجمه فرهی، ۱۳۸۷).
درباره تمایز مشاوره کودک با روان درمانی کودک سخن بسیار گفته شده است. همه نظریه پردازان مشاوره و روان درمانی بر این مورد اتفاق نظر دارند که مشاوره و روان درمانی کودک یک رابطه تخصصی یاورانه بین درمانجو ودرمانگر است که به حل مشکلات کنشی درمان جو می انجامد. عده دیگر از متخصصان، بین روان درمانی کودک و مشاوره تفاوت قائل اند و روان درمانی را برای حل مشکلات حاد وایجاد تغییرات بنیادی در شخصیت موثر می دانند و مشاوره را برای حل مشکلات سطحی توصیه می کنند. عده دیگر از متخصصان تفاوت چشمگیری بین مشاوره و روان درمانی قائل نیستند. در مجموع می توان نتیجه گرفت که تفاوت بین مشاوره و روان درمانی کودک بیش از آنکه کیفی باشد، کمی است؛ یعنی در مشاوره مسائل عاطفی حاد کمتر مطرح می شود، نگرش مثبت تری نسبت به مراجع و نگرانی او وجود دارد و مدت درمان کوتاه تر است.

روان درمانی کودک

نوشته روان درمانی کودک اولین بار در مشاوره آنلاین پدیدار شد.

انواع مشاوره از دیدگاههای مختلف به گونه های متعددی تقسیم می شود. این تقسیم بندی صوری است و به منظور سهولت عملکرد مشاور انجام می شود و عملا از همه انواع مشاوره، به طور هم زمان، استفاده می شود. انواع مشاوره از نظر موضوع به تحصیلی، شغلی، خانوادگی و بهداشتی و از نظر اجرا به فردی و گروهی تقسیم می شود. در مشاوره فردی، مشاور در هر جلسه فقط با یک کودک به مشاوره می پردازد؛ در حالیکه در مشاوره گروهی تعداد کودکان در هر جلسه مشاوره بیش از یک نفر است.

مشاوره گروهی با کودکان

چون مشاوره گروهی با کودکان در سطح وسیعی انجام می شود، مشاور باید با نحوه تشکیل و اداره جلسه مشاوره گروهی آشنا باشد. مشاوره گروهی با کودکان یک سلسله فعالیتهای سازمان یافته است که با تعدادی کودک در زمان معینی در یک مکان انجام شود. هدف این فعالیتها در مرحله اول حل مشکل و در مرحله بعد پیشگیری از بروز مشکل است.
مشاوره گروهی با کودک باعث می شود: ۱) کودک با دیگران دوست شود؛ ۲) بداند که دیگران نیز مانند او مشکل دارند؛ ۳) حمایت و پذیرش دیگران را به دست آورد؛ ۴) از دیگران بیاموزد؛ ۵) احساساتش را بیان کند و به آرامش درون برسد؛ ۶) در مقایسه با دیگران خودش را بهتر بشناسد؛ ۷) انتقاد دیگران را با متانت و بردباری بپذیرد و ۸) برقراری روابط اجتماعی را بیاموزد.
مشاوره گروهی با کودکان همچنین از نظر زمان و هزینه در مقایسه با مشاوره فردی، مقرون به صرفه است و تصمیمات اتخاذ شده در گروه از ضمانت بیشتری برخوردار است.
مشاور که برای تشکیل گروه هدف یا اهداف معینی دارد در جلسه اول خود را به کودکان معرفی می کند و درباره گروه با آنان به گفتگو می پردازد و از کودکان می خواهد که خود را معرفی کنند و علایق و هدفهای خودرا مطرح سازند. سپس با توافق اعضای گروه حد و مرزی برای رفتارهای خاص در گروه معین می شود. برای آنکه مشاوره گروهی به نتایج موثری بیانجامد مشاور باید: ۱) علاوه بر ایفای نقش رهبری، خود نیز به عنوان یک عضو در بحثها و فعالیتهای گروهی شرکت کند؛ ۲) به همه کودکان توجه داشته باشد و مسائل آنان را به خوبی درک کند؛ ۳) همه کودکان را در فعالیت گروهی شرکت دهد و طوری عمل کند که هیچ کودکی خود را منزوی نسازد و ۴) در مواقع ضروری روشهای مناسبی برای حل مشکلات پیشنهادکند.(شفیع آبادی، ۱۳۸۸)

انواع مشاوره

نوشته انواع مشاوره اولین بار در مشاوره آنلاین پدیدار شد.

بدون درک روشن از هدف نهایی فرد، شناخت دقیق رفتار ممکن نیست. اهداف راهنمایی و مشاوره کودک از دیدگاههای متعدد قابل بررسی است. راهنمایی و آموزش و پرورش از یکدیگر تفکیک ناپذیرند و اهداف آنها موید یکدیگر است. اعمال برنامه های راهنمایی مناسب و پویا به غنای آموزش و پرورش می انجامد و کودک را در خودشناسی، مسئولیت پذیری، شناخت محیط، توانایی تصمیم گیری، حل مسائل، برقراری رابطه با اطرافیان، شناخت و ارضای مناسب نیازهای فردی و اجتماعی و آشنایی با ارزشهای مطلوب و قبول آنها یاری می دهد. از طریق راهنمایی نخست، کودکانی که استعداد ویژه دارند یا کسانی که به کمکهای خاص نیازمندند شناسایی می شوند و برای کار کردن با آنان وضعیت مطلوب فراهم می آید. دوم، به کودکان فرصت داده می شود تا تصمیم گیری درست را بیاموزند و مشکلاتشان را حل کنند. سوم، به آنان کمک می شود تا پس از پایان تحصیلات دوره ابتدایی دیدگاه مشخص و روشن تری نسبت به اشتغال در آینده به دست آورند. چهارم، به کودکان فرصت داده می شود تا برای تامین نیازهایشان حداکثر استفاده را از منابع و امکانات جامعه ببرند.

اهداف راهنمایی و مشاوره کودک شامل،سه هدف آنی، میانی و غایی می باشد. اهداف آنی مشاوره از آنچه در لحظه به لحظه مشاوره واقع شده است، ناشی می شود. اهداف میانی مشاوره به عوامل و عللی بستگی دارد که کودک به منظورو آنها مراجعه وتقاضای کمک کرده است و در نهایت، اهداف غایی مشاوره از دیدگاه فلسفی مشاوره درباره انسان سرچشمه می گیرد. هر متخصص با توجه به اعتقادات، آموزشها و نگرش خود نسبت به ماهیت انسان، هدف مشخصی برای مشاوره پیشنهاد می کند.

می توان گفت اهداف راهنمایی و مشاوره کودک، نخست، تغییر در رفتار اوست، به طوری که بتواند زندگی مفید و هماهنگ با تقاضاهای جامعه داشته باشد؛ دوم، تامین بهداشت روانی مناسب است، به طوری که کودک بتواند با خود و دیگران مسئولانه زندگی کند و رفتارش مستقل و منسجم باشد؛ سوم، کودک به حل مشکلاتش موفق شود و بتواند در آینده با بررسی صحیح مشکلات، تصمیمات مناسبی در زمینه های گوناگون بگیرد.

اهداف راهنمایی و مشاوره کودک

نوشته اهداف راهنمایی و مشاوره کودک اولین بار در مشاوره آنلاین پدیدار شد.

معنی لغوی مشاوره عبارت است از: همکاری کردن و رای و نظر تخصصی دیگران را برای انجام دادن کاری جویا شدن. مشاوره کودک به منزله یک هنر، تعامل فعال حضوری بین مشاور و کودک است که بدان وسیله کودک پس از طرح مشکل با کمک مشاور تواناییها، امکانات و محدودیتهایش را می شناسد و در نهایت به حل مشکلش اقدام می کند. در مشاوره کودک، به منزله یک فعالیت تخصصی، وجود جوی مملو از درک و تفاهم بین مشاور و کودک ضرورت دارد. با برقراری این ارتباط عاطفی و پذیرا کودک مشکلش را به نحو مقتضی مطرح می سازد و پس از شناخت ابعاد و علل آن برای حل مشکل از مشاور کودک تقاضای کمک می کند.

انواع مشاوره

مشاوره از دیدگاههای مختلف به انواع متعددی تقسیم می شود. این تقسیم بندی صوری است و به منظور سهولت عملکرد مشاور انجام می شود و عملا هنگام مشاوره از همه انواع، به طور هم زمان، استفاده می شود. مشاوره از نظر موضوع به تحصیلی، شغلی، خانوادگی و بهداشتی و از نظر اجرا به فردی و گروهی تقسیم می شود. در مشاوره فردی، مشاور در هر جلسه فقط با یک کودک به مشاوره می پردازد؛ در حالیکه در مشاوره گروهی تعداد کودکان در هر جلسه مشاوره بیش از یک نفر است.

مشاوره گروهی با کودکان

چون مشاوره گروهی با کودکان در سطح وسیعی انجام می شود، مشاور باید با نحوه تشکیل و اداره جلسه مشاوره گروهی آشنا باشد. مشاوره گروهی یک سلسله فعالیتهای سازمان یافته است که با تعدادی کودک در زمان معینی در یک مکان انجام شود. هدف این فعالیتها در مرحله اول حل مشکل و در مرحله بعد پیشگیری از بروز مشکل است.

مشاوره گروهی باعث می شود: ۱) کودک با دیگران دوست شود؛ ۲) بداند که دیگران نیز مانند او مشکل دارند؛ ۳) حمایت و پذیرش دیگران را به دست آورد؛ ۴) از دیگران بیاموزد؛ ۵) احساساتش را بیان کند و به آرامش درون برسد؛ ۶) در مقایسه با دیگران خودش را بهتر بشناسد؛ ۷) انتقاد دیگران را با متانت و بردباری بپذیرد و ۸) برقراری روابط اجتماعی را بیاموزد.

مشاوره گروهی همچنین از نظر زمان و هزینه در مقایسه با مشاوره فردی، مقرون به صرفه است و تصمیمات اتخاذ شده در گروه از ضمانت بیشتری برخوردار است.

مشاور که برای تشکیل گروه هدف یا اهداف معینی دارد در جلسه اول خود را به کودکان معرفی می کند و درباره گروه با آنان به گفتگو می پردازد و از کودکان می خواهد که خود را معرفی کنند و علایق و هدفهای خودرا مطرح سازند. سپس با توافق اعضای گروه حد و مرزی برای رفتارهای خاص در گروه معین می شود. برای آنکه مشاوره گروهی به نتایج موثری بیانجامد مشاور باید: ۱) علاوه بر ایفای نقش رهبری، خود نیز به عنوان یک عضو در بحثها و فعالیتهای گروهی شرکت کند؛ ۲) به همه کودکان توجه داشته باشد و مسائل آنان را به خوبی درک کند؛ ۳) همه کودکان را در فعالیت گروهی شرکت دهد و طوری عمل کند که هیچ کودکی خود را منزوی نسازد و ۴) در مواقع ضروری روشهای مناسبی برای حل مشکلات پیشنهادکند.(شفیع آبادی، ۱۳۸۸)

مشاوره کودک

نوشته مشاوره کودک اولین بار در مشاوره آنلاین پدیدار شد.